Các công ty công nghệ và nền tảng phân phối lớn nhất thế giới, chẳng hạn như Microsoft và Amazon, đã bắt đầu tham gia vào lĩnh vực nông nghiệp. Điều này có ý nghĩa gì đối với nông dân quy mô nhỏ và hệ thống lương thực địa phương?

  • Nó dẫn đến sự tích hợp chặt chẽ và mạnh mẽ giữa các công ty cung cấp sản phẩm cho nông dân (thuốc trừ sâu, máy kéo, máy bay không người lái, v.v.) và những công ty kiểm soát luồng dữ liệu và tiếp cận với người tiêu dùng thực phẩm.
  • Về mặt đầu vào (bao gồm phân bón, nước tưới… cho cây), kinh doanh nông nghiệp đang tham gia vào xu hướng thu hút nông dân sử dụng ứng dụng điện thoại di động họ phát triển để cung cấp dữ liệu cho họ, trên cơ sở đó họ có thể đưa ra ‘lời khuyên’ cho nông dân.
  • Về mặt đầu ra (phân phối), có thể thấy các tập đoàn nền tảng điện tử lớn đang tham gia vào lĩnh vực này và nắm quyền kiểm soát việc phân phối thực phẩm. Cùng với nhau, họ ủng hộ việc sử dụng hóa chất đầu vào và máy móc đắt tiền, cũng như sản xuất hàng hóa cho doanh nghiệp thu mua không phải thị trường địa phương. Họ khuyến khích tập trung, tập quyền và dễ lạm dụng quyền lực cũng như độc quyền.

Cách đây vài năm, công ty công nghệ Nhật Bản Fujitsu đã xây dựng một trang trại thí điểm trên một khu đất ngoại ô Hà Nội. Trang trại công nghệ cao, trông giống một nhà máy hơn, sản xuất rau diếp trên các kệ xếp chồng lên nhau theo chiều dọc trong một nhà kính công nghệ cao hoàn toàn khép kín được quản lý bởi các máy tính trung tâm ở Nhật Bản. Các máy tính được kết nối với một đám mây mà Fujitsu hợp tác với một trong những nhà bán lẻ thực phẩm lớn nhất Nhật Bản, Aeon. Trang trại này ngay lập tức gây ấn tượng và đó là một điều thật đáng kinh ngạc – một lượng lớn tài nguyên và năng lượng chỉ để dành cho việc sản xuất một vài khay rau diếp có giá trị thấp. Tính kinh tế không chắc chắn của canh tác theo chiều dọc này đã không làm giảm sức hấp dẫn của nó đối với Thung lũng Silicon. Kể từ năm 2014, các công ty khởi nghiệp trang trại theo chiều dọc đã thu về 1,8 tỷ đô la Mỹ từ các nhà đầu tư công nghệ như người sáng lập Amazon Jeff Bezos và SoftBank của Nhật Bản. Đây là số tiền lớn hơn tất cả các dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài hàng năm vào nông nghiệp. Tuy nhiên, bất chấp dòng tiền mặt khổng lồ, các trang trại công nghệ cao mà các công ty này xây dựng chỉ chiếm diện tích tương đương 30 ha đất trên toàn thế giới.1 Hầu như không thể thay đổi cuộc chơi đối với sản xuất lương thực toàn cầu. Ngay trên con đường từ trang trại thẳng đứng của mình ở ngoại ô Hà Nội, Fujitsu đang thử nghiệm một trang trại khác mang đến một tầm nhìn khác và thực tế hơn về cách các công ty công nghệ đang bước chân vào nông nghiệp. Trang trại này nằm trên một cánh đồng bình thường, ngoài trời, không thể phân biệt được với các trang trại lân cận. Điểm khác biệt đáng kể duy nhất là tất cả công nhân trong trang trại Fujitsu đều mang theo điện thoại thông minh do công ty cung cấp và việc di chuyển của họ đang được theo dõi. Giờ họ làm việc, năng suất và đầu vào họ được ghi lại cẩn thận và lưu trữ tại Nhật Bản trên đám mây của công ty. Fujitsu đang triển khai công nghệ kỹ thuật số mới nhất cho yêu cầu của công ty lâu đời là tối đa hóa việc khai thác lao động.2

Fujitsu farm in Hanoi, Vietnam (2016). Source: GRAIN

Điều quan trọng là chúng ta phải nhìn xa hơn những sự cường điệu này. Đúng, công nghệ kỹ thuật số có thể phục vụ nông dân, người tiêu dùng, công nhân nông trại và môi trường. Nhưng công nghệ không phát triển trong bong bóng; nó được định hình bởi tiền và quyền lực – cả hai đều cực kỳ tập trung trong lĩnh vực công nghệ. Trong thời đại mà chỉ một số tập đoàn nắm quyền kiểm soát chưa từng có đối với dữ liệu, truyền thông và hệ thống thực phẩm, nông nghiệp số sẽ phát triển theo những cách củng cố quyền lực và lợi nhuận của họ – trừ khi chúng ta chủ động ngăn chặn điều này xảy ra.

Thu hoạch dữ liệu

Trong thế giới công nghệ số, sức mạnh dựa trên dữ liệu – khả năng thu thập và xử lý một lượng lớn dữ liệu. Vì vậy, cũng giống như các lĩnh vực khác của nền kinh tế, các tập đoàn lớn – có thể là công ty công nghệ, nhà cung cấp viễn thông, chuỗi bán lẻ, công ty thực phẩm, doanh nghiệp nông nghiệp hoặc ngân hàng – đang chạy đua để thu thập càng nhiều dữ liệu càng tốt từ tất cả các nút của hệ thống thực phẩm và tìm cách thu lợi từ dữ liệu này. Những nỗ lực này ngày càng được tích hợp và kết nối nhiều hơn, thông qua quan hệ đối tác công ty, sáp nhập và tiếp quản, tạo ra khả năng giúp công ty nắm bắt sâu sắc và đầy đủ hơn nhiều về hệ thống thực phẩm.3 Cho đến nay, những đơn vị hoạt động lớn nhất trong sự kết hợp này là các công ty công nghệ toàn cầu, được gọi là Big Tech. Bảng 1 liệt kê một số động thái của họ vào lĩnh vực thực phẩm. Họ mới tham gia vào lĩnh vực nông nghiệp nhưng đang bắt đầu đầu tư mạnh mẽ vào lĩnh vực này, đặc biệt là vào các nền tảng thông tin số kết nối với các dịch vụ đám mây của họ. Ví dụ, Microsoft đang xây dựng một nền tảng canh tác kỹ thuật số có tên Azure FarmBeats hoạt động thông qua công nghệ đám mây toàn cầu khổng lồ của công ty, Azure.4 Nền tảng này đang được thiết kế để cung cấp cho nông dân dữ liệu và phân tích theo thời gian thực về tình trạng đất, nước, sự phát triển của cây trồng, tình hình sâu bệnh và những thay đổi thời tiết và khí hậu mà họ có thể phải đối mặt. Giá trị của thông tin và lời khuyên này phụ thuộc vào khối lượng và chất lượng dữ liệu mà Microsoft có thể thu thập và phân tích bằng các thuật toán. Đây là lý do tại sao Microsoft đang hợp tác với các công ty hàng đầu phát triển máy bay không người lái và thiết bị cảm biến nông trại, cũng như với những công ty phát triển công nghệ có thể nhận và hoạt động dựa trên thông tin được truyền từ FarmBeats; máy kéo công nghệ cao, máy bay không người lái phun thuốc trừ sâu và các máy móc khác được kết nối với đám mây Azure.

Các công ty kinh doanh nông nghiệp, đặc biệt là những công ty bán hạt giống, thuốc trừ sâu và phân bón, có một khởi đầu là Big Tech. Các công ty kinh doanh nông sản lớn nhất đều có các ứng dụng, hiện bao phủ hàng triệu ha trang trại, yêu cầu nông dân cung cấp dữ liệu cho họ để đổi lấy lời khuyên và giảm giá khi áp dụng sản phẩm của họ. Bayer, công ty hạt giống và thuốc trừ sâu lớn nhất thế giới, cho biết ứng dụng của họ đã được sử dụng trên các trang trại có diện tích hơn 24 triệu ha ở Mỹ, Canada, Brazil, châu Âu và Argentina.

Sheikh Mohammed bin Rashid, Phó chủ tịch kiêm Thủ tướng Các Tiểu vương quốc Ả rập Thống nhất, người cai trị Emirate of Dubai tại GITEX2020 và đang tìm hiểu về Azure FarmBeats. Credit: Microsoft UAE twitter account

Bayer, giống như các công ty kinh doanh nông nghiệp khác, phải thuê cơ sở hạ tầng kỹ thuật số mà họ cần để chạy ứng dụng của mình từ một trong những công ty Big Tech kiểm soát các dịch vụ đám mây của thế giới.5 Trong trường hợp này, đó là Amazon Web Services (AWS), thế giới nền tảng dịch vụ đám mây lớn nhất, trước Microsoft, Google và Alibaba. Amazon, giống như Microsoft, đang phát triển nền tảng nông nghiệp kỹ thuật số của riêng mình, có khả năng khai thác dữ liệu được thu thập bởi Bayer và nhiều công ty khác sử dụng dịch vụ đám mây của mình. Do đó, nó có một lợi thế rất lớn so với các công ty này, không chỉ về lượng dữ liệu mà nó có thể truy cập, mà còn về khả năng phân tích lượng dữ liệu này và cuối cùng là lợi nhuận từ nó. Sau đó, logic mà chúng ta đang bắt đầu thấy là hướng tới sự tích hợp giữa các công ty cung cấp sản phẩm cho nông dân (thuốc trừ sâu, máy kéo, máy bay không người lái, v.v.) và những công ty kiểm soát luồng dữ liệu.6

Kinh doanh nông nghiệp chuyển sang kỹ thuật số

Vài năm gần đây đã chứng kiến ​​sự bùng nổ của các ứng dụng di động được các công ty thuốc trừ sâu và phân bón cung cấp cho nông dân để giúp họ đưa ra quyết định về việc trồng cây gì, phun bao nhiêu, thu hoạch khi nào, cùng những thứ khác.

Khi Monsanto mua lại Climate Corporation vào năm 2013 với giá gần một tỷ đô la, nhiều người đã phải gãi đầu. Tại sao một tập đoàn hóa chất nông nghiệp lại mua một công ty bán bảo hiểm thời tiết cho nông dân? Một phần của câu trả lời là trong “Climate FieldView”, một loạt ứng dụng trên điện thoại di động mà công ty đang phát triển để yêu cầu nông dân gửi dữ liệu về các cánh đồng của họ để nhận được lời khuyên về việc trồng cây gì và khi nào. Khi đó, Monsanto tuyên bố rằng “khoa học dữ liệu” có thể là một cơ hội doanh thu 20 tỷ đô la ngoài lĩnh vực kinh doanh cốt lõi là hạt giống và hóa chất.7

Fieldview hiện đã hoạt động, mặc dù chủ yếu ở Mỹ.8 Trong khi đó, Monsanto đã được tiếp quản bởi Bayer, tích hợp nhiều “khoa học dữ liệu” hơn. Chiến lược yêu cầu nông dân gửi dữ liệu để đổi lại “lời khuyên” dường như rất thú vị đối với bất kỳ công ty nào có mục tiêu bán hóa chất đầu vào cho nông dân. Cách thức hoạt động của hệ thống về cơ bản như sau:

  • Bạn mở tài khoản Fieldview trực tuyến và tải lên dữ liệu lịch sử thực địa (thường được cung cấp bởi một công ty dịch vụ trong khu vực của bạn) và tất cả các loại dữ liệu khác (chẳng hạn như thông tin về trồng trọt, phun thuốc, hạt giống được sử dụng, v.v.).
  • Sau đó, bạn cài đặt “cap-app” trên máy kéo của mình, một thiết bị theo dõi nhỏ ghi lại dữ liệu về tất cả các hoạt động mà máy kéo thực hiện trên thực địa và tải dữ liệu lên ổ Fieldview của công ty trên đám mây. Kể từ bây giờ, Bayer có quyền truy cập vào tất cả dữ liệu canh tác mà bạn nắm bắt và tải lên (mật độ hạt giống, sử dụng phân bón và hóa chất, v.v.).
  • Sau đó, Bayer sẽ phủ thông tin của bạn lên các tập dữ liệu về chất lượng đất, sâu bệnh, thời tiết, độ ẩm, v.v. và đề xuất những gì bạn nên mua từ họ để giải quyết mọi vấn đề – tất cả đều có trên ứng dụng của bạn.
  • Bạn có thể liên kết tài khoản Fieldview của mình với “Plus rewards” của Bayer và được giảm giá cũng như các dịch vụ liên quan đến bất kỳ hóa chất nào mà họ có thể yêu cầu bạn mua, bao gồm cả thuốc diệt cỏ hàng đầu của họ “Roundup”.
  • Tuyên bố từ chối trách nhiệm: điều này chỉ áp dụng với ngô và đậu nành

Bayer chỉ là một trong những công ty có mục tiêu tiếp cận trực tiếp các lĩnh vực khách hàng để bán sản phẩm của họ. BASF cung cấp ứng dụng Xarvio của họ để làm điều tương tự.9 “Trinh sát” của họ giúp bạn xác định cỏ dại, bệnh tật, côn trùng, v.v. trong lĩnh vực của bạn và dự đoán khi nào chúng sẽ trở thành vấn đề. “Người quản lý đồng ruộng” sẽ cho bạn biết khi nào nên phun và bón phân, lượng bao nhiêu, và- nếu bạn muốn (và có tính thêm phí) – ứng dụng “ruộng khỏe mạnh” đề nghị bạn “bỏ việc lập kế hoạch, thực hiện và ghi chép lại cây trồng các hoạt động bảo vệ đối với chúng tôi.” Sau đó, BASF sẽ gửi các máy phun đến các cánh đồng của bạn khi họ quyết định cần thiết.

Vào năm 2019, Syngenta đã mua lại Cropio, bổ sung công ty nông nghiệp kỹ thuật số hàng đầu Đông Âu vào nền tảng kỹ thuật số CropWise đang mở rộng nhanh chóng. Syngenta khoe rằng, với việc mua lại Cropbio, họ là “công ty nông nghiệp duy nhất có quyền truy cập vào các nền tảng quản lý hàng đầu tại bốn thị trường nông nghiệp hàng đầu: tại Hoa Kỳ với Land.db, Brazil với Strider, Trung Quốc với Nền tảng Nông nghiệp Hiện đại và bây giờ là Đông Âu với Cropio. Khi được kết hợp, hơn 40 triệu ha trên toàn cầu sẽ được quản lý bằng công cụ kỹ thuật số Syngenta, với kế hoạch tăng gấp đôi vào cuối năm 2020.”10

Không ở lại phía sau, Yara – công ty phân bón lớn nhất thế giới, cung cấp toàn bộ bộ công cụ kỹ thuật số để đánh giá nhu cầu phân bón của bạn, chẳng hạn như Yaralrix biến điện thoại của bạn thành máy phân tích nitơ. Một loại khác là Atfarm, cho phép bạn phân tích các cánh đồng của mình bằng hình ảnh vệ tinh và bón phân một cách có chọn lọc. Và tất nhiên, khi bạn biết mình cần gì, Yara sẽ sẵn sàng bán sản phẩm cho bạn.11

Sự phân chia mang tính kỹ thuật số

Tất cả những điều này nghe có vẻ khá xa rời thực tế và nhu cầu của 500 triệu hộ nông dân nhỏ trên thế giới, những người sản xuất nhiều lương thực trên thế giới. Các ứng dụng công nghệ cao, như máy kéo không người lái và máy bay không người lái phun thuốc trừ sâu, rõ ràng là chưa được phát triển dành cho họ. Quan trọng hơn, chất lượng thông tin mà các nền tảng kỹ thuật số cung cấp cho nông dân chỉ tốt như dữ liệu thu thập được. Vì vậy, đối với các trang trại ở những khu vực cần thu thập nhiều dữ liệu (kiểm tra đất thường xuyên, nghiên cứu thực địa, đo năng suất, v.v.) và đối với các trang trại có đủ khả năng cung cấp các công nghệ mới thu thập dữ liệu (như máy kéo mới, máy bay không người lái và cảm biến hiện trường), các công ty công nghệ có thể thu thập khối lượng lớn dữ liệu thời gian thực, chất lượng cao. Họ đã và đang phát triển các thuật toán để xử lý và phân tích dữ liệu và tuyên bố họ có thể cung cấp cho những người nông dân này lời khuyên về việc bón phân, sử dụng thuốc trừ sâu và thời gian thu hoạch khá cụ thể và hữu ích cho trang trại của họ. Tuy nhiên, nó cũng tạo ra sự khác biệt rất lớn nếu các trang trại trong khu vực đang trồng độc canh, bởi vì điều này làm cho việc thu thập và phân tích dữ liệu cũng như đưa ra các khuyến nghị trở nên đơn giản hơn rất nhiều.

Tuy nhiên, các trang trại nhỏ có xu hướng nằm ở những khu vực có rất ít hoặc không có các dịch vụ khuyến nông và hầu như không có tập trung dữ liệu thực địa nào. Các trang trại nhỏ cũng không thể mua được các công nghệ thu thập dữ liệu giá cao mà các trang trại lớn hơn có thể sử dụng để cung cấp thông tin lên đám mây. Do đó, dữ liệu mà các công ty công nghệ thu thập ở các trang trại nhỏ chắc chắn sẽ có chất lượng rất kém.

Các công ty công nghệ và chính phủ thúc đẩy nông nghiệp kỹ thuật số đang không giải quyết vấn đề thiếu dữ liệu thực địa ở các trang trại nhỏ. Trong khi tiền, đặc biệt là tiền công, đang đi vào cơ sở hạ tầng kết nối người dân nông thôn với mạng di động và internet, bao gồm cả cuộc đua mới tới 5G, thì không có khoản tiền mới nào đi vào các dịch vụ khuyến nông nhà nước. Nếu có bất cứ điều gì, các nhà cung cấp đầu vào – hiện đang cung cấp một số khích lệ tối thiểu cho nông dân mua sản phẩm của họ – đang tìm đến nông nghiệp kỹ thuật số để cắt giảm sự hiện diện của họ trên đồng ruộng. Thay vào đó, kế hoạch là giải quyết khoảng trống thông tin này, sử dụng dữ liệu vệ tinh và bất kỳ dữ liệu đồng ruộng nào có thể được thu thập từ các nhà nông tư nhân và nhà nước, các tổ chức phi chính phủ và các công ty thực phẩm vẫn đến thăm nông dân.

Những lời khuyên mà các nông dân nhỏ sẽ nhận được từ các mạng kỹ thuật số như vậy, thông qua tin nhắn văn bản trên điện thoại di động của họ, sẽ không mang tính cách mạng. Và, nếu những nông dân này đang hành nghề nông nghiệp và trồng trọt hỗn hợp, thì bất kỳ lời khuyên nào họ nhận được sẽ hoàn toàn vô ích. Nhưng lời khuyên tốt cho nông dân dù sao cũng không hẳn là trò chơi kết thúc ở đây. Đối với các tập đoàn đầu tư vào nông nghiệp kỹ thuật số, mục tiêu là tích hợp hàng triệu nông dân nhỏ vào một mạng lưới kỹ thuật số rộng lớn, được kiểm soát tập trung. Sau khi hội nhập, nông dân được khuyến khích – nếu không muốn nói là bị bắt buộc – mua sản phẩm của họ (đầu vào, máy móc và dịch vụ tài chính) và cung cấp cho nông dân những mặt hàng nông nghiệp mà sau đó họ có thể bán.

Một đám mây trên đường chân trời

Trong hai thập kỷ qua, chủ sở hữu của Microsoft, Bill Gates, đã dành một phần lớn tài sản của mình để cố gắng thu hút các nông dân nhỏ ở nửa bán cầu Nam áp dụng những gì họ cho là “hạt giống, thuốc trừ sâu và phân bón tiên tiến nhất”, đã bán và được phát triển bởi các tập đoàn kinh doanh nông nghiệp lớn nhất thế giới. Mặc dù đã đầu tư hàng triệu, nếu không muốn nói là hàng tỷ, vào các trung tâm nghiên cứu quốc tế thúc đẩy các công nghệ và các chương trình như Liên minh cho một cuộc cách mạng xanh ở châu Phi (AGRA), những nỗ lực của ông đã có rất ít tác động và tỷ lệ chấp nhận các công nghệ này vẫn ở mức thấp.12

Bill Gates đang tin rằng nông nghiệp kỹ thuật số có thể xoay chuyển tình thế. Vào tháng 9 năm 2020, Microsoft và AGRA đã chính thức hóa quan hệ đối tác13 để giúp Microsoft mở rộng nền tảng Azure FarmBeats trên khắp lục địa và tăng cường nỗ lực chung của họ để triển khai ứng dụng “chatbot” Kuzabot của Microsoft. Ứng dụng này cung cấp cho các nông dân nhỏ lời khuyên qua WhatsApp và SMS, bao gồm thông tin về những nguyên liệu đầu vào nên sử dụng và công ty nào nên mua từ14 Microsoft đã có quan hệ đối tác trước đó với Viện Nghiên cứu Cây trồng Quốc tế do Gates tài trợ cho Vùng nhiệt đới Bán khô hạn (ICRISAT) ở Ấn Độ với một ứng dụng tương tự cung cấp lời khuyên cho nông dân về thời điểm gieo hạt và được triển khai thông qua các dịch vụ khuyến nông của Chính phủ bang Karnataka.15

Đồng thời, FarmBeats của Microsoft đang tích hợp công ty khởi nghiệp Climate Edge có trụ sở tại Hoa Kỳ vào nền tảng của mình.16 Climate Edge tự mô tả mình là “nhà môi giới dữ liệu lớn cho ngành nông nghiệp đang phát triển”. Về cơ bản, nó tổng hợp dữ liệu về các nông hộ nhỏ được cung cấp bởi các nhà tư vấn nông nghiệp, các tổ chức phi chính phủ, các công ty và nhà nghiên cứu sử dụng nền tảng của nó và sau đó bán thông tin này trở đi cho các công ty bảo hiểm, tổ chức chứng nhận, đại lý thuốc trừ sâu, các công ty thực phẩm lớn như Unilever và thậm chí các tổ chức phi chính phủ muốn chứng minh rằng các dự án của họ đã thúc đẩy lợi suất.17

Microsoft và các đối tác không đơn độc trong việc phát triển các nền tảng truyền thông và dữ liệu kỹ thuật số mà sau đó họ có thể bán cho các công ty thuốc bảo vệ thực vật và các đối tác khác muốn ảnh hưởng đến sự lựa chọn của nông dân. Nhà cung cấp dịch vụ tư vấn “chatbot” hàng đầu cho nông dân nhỏ ở Kenya, Arifu, có công ty hạt giống và thuốc trừ sâu đa quốc gia Syngenta làm đối tác. Arifu cho biết nền tảng kỹ thuật số của họ “tạo ra một vòng phản hồi bằng cách tạo ra nhu cầu về hạt giống Syngenta … Thông qua Arifu, họ có thể tiếp cận một nhóm dân cư mà lẽ ra họ sẽ cần những đại sứ mặt đất đắt đỏ và khan hiếm.”18 Nhưng tiết kiệm chi phí cho các công ty đầu vào như Syngenta chỉ là phần nổi của tảng băng về lợi nhuận có thể kiếm được đối với những người kiểm soát không gian nông nghiệp kỹ thuật số đang phát triển.

Twiga warehouse. Source: Global Agriculture & Food Security Program website

Arifu hiện là một phần của nền tảng kỹ thuật số lớn hơn ở Kenya có tên là Digifarm, được điều hành bởi công ty con Safaricom tại Kenya của Vodafone. Digifarm cung cấp cho hàng triệu nông dân nhỏ ở Kenya các dịch vụ chatbot như Arifu, bán đầu vào và bảo hiểm cây trồng, cung cấp cho họ các khoản vay và mua bán sản phẩm của họ, tất cả đều thông qua nền tảng tiền kỹ thuật số (hay thường gọi là tiền ảo) quốc gia của Safaricom, M-PESA. Safaricom tính phí đối với tất cả các giao dịch.

Digifarm, và các nền tảng tương tự ở các nơi khác trên thế giới, đang được ca ngợi là cung cấp các dịch vụ tài chính cho người dân nông thôn, những người thiệt thòi, không có điều kiện (còn được gọi là “cung cấp ngân hàng cho những người không được tiếp cận ngân hàng”). Nhưng điều này che khuất những gì đang thực sự xảy ra.19 Những nền tảng này không làm cho kiến ​​thức của những người nông dân quy mô nhỏ hoặc các giống cây trồng và vật nuôi đa dạng của họ trở nên “khả thi”. Để được tiếp cận ngân hàng, người nông dân phải tuân thủ hệ thống – họ phải mua các vật tư đầu vào được quảng bá và bán theo hình thức tín dụng (với lãi suất cao), làm theo “lời khuyên” của chatbot để đủ điều kiện nhận bảo hiểm cây trồng (mà họ phải trả cho ), bán cây trồng của họ cho công ty (với giá không thể thương lượng) và nhận thanh toán trên một ứng dụng tiền tệ kỹ thuật số (có tính phí). Bất kỳ sai sót nào cũng có thể ảnh hưởng đến mức độ tín nhiệm của nông dân và khả năng tiếp cận tài chính và thị trường. Đó là hợp đồng canh tác trên quy mô hàng loạt.

Wilson Kibet, một nông dân 50 tuổi người Kenya, đã vay từ Digifarm với lãi suất 15% để mua một gói hạt giống ngô lai và hóa chất đầu vào cho biết: “Tôi… đã theo dõi tất cả các bài học tập huấn. “Họ thậm chí còn bảo chúng tôi không được trồng đậu ở giữa các hàng ngô.”20

Ngân hàng cho nông thôn

Vào tháng 11 năm 2020, Brazil đã ra mắt một nền tảng kỹ thuật số trên toàn quốc cho thanh toán và chuyển khoản tức thì, được gọi là Pix. Với ứng dụng mới được cài đặt trên điện thoại di động của họ, người Brazil hiện có thể thực hiện thanh toán và chuyển tiền 24 giờ một ngày, 7 ngày một tuần mà không cần tài khoản ngân hàng.21 Ngày nay, ước tính có khoảng 60 triệu người Brazil, hay 35% dân số dân số, không có tài khoản ngân hàng vì không đủ khả năng trả phí ngân hàng, thiếu địa chỉ cố định hoặc các giấy tờ cá nhân cần thiết, hoặc sống trong các cộng đồng nông thôn biệt lập quá xa các chi nhánh ngân hàng. Nhưng nhiều người trong số này có điện thoại di động và có thể truy cập Pix.

Tình hình cũng tương tự ở những nơi khác. Theo Ngân hàng Thế giới, có 1,7 tỷ người không có tài khoản ngân hàng trên khắp thế giới, trong đó 1,1 tỷ người có điện thoại di động. Do đó, có một thị trường tài chính tiềm năng khổng lồ mà các công ty công nghệ tài chính, được gọi là fintech, có thể khai thác, thay thế những gã khổng lồ truyền thống của hệ thống tài chính chính thống.

Chỉ riêng Trung Quốc có khoảng 224 triệu người không có tài khoản ngân hàng và hai gã khổng lồ công nghệ của quốc gia này, Alibaba và Tencent, đã tích cực tiến hành các kế hoạch tích hợp các nền tảng thương mại điện tử, ứng dụng thanh toán kỹ thuật số và bộ phận cho vay vi mô – mà cho một khoản phí, môi giới các khoản vay vi mô với các ngân hàng dựa trên dữ liệu mua sắm được tổng hợp về người tiêu dùng cá nhân. Lợi nhuận tiềm năng là rất lớn, và giải thích tại sao chi nhánh cho vay vi mô của Alibaba, Ant, đã tăng kỷ lục trị giá 3 nghìn tỷ đô la Mỹ trong đợt chào bán lần đầu ra công chúng (IPO) vào tháng 10 năm 2020, đợt IPO lớn nhất trong lịch sử. Những lo ngại về việc quyền lực tập trung và sự giám sát lỏng lẻo đối với tín dụng có thể gây hại cho nền kinh tế lớn hơn như thế nào đã thúc đẩy chính phủ Trung Quốc đưa ra các quy tắc chống độc quyền mới đối với fintech, khiến Ant rút IPO vào phút cuối.22

Kiểm soát độc quyền không phải là mối quan tâm duy nhất. Tiền kỹ thuật số tạo ra những khả năng mới về trộm cắp, gian lận và mắc nợ, khiến những người có ít kinh nghiệm về tài chính ngân hàng đặc biệt dễ bị tổn thương. Nó cũng tạo ra tiềm năng để nhà nước giám sát và kiểm soát nhiều hơn, như trường hợp ở Trung Quốc, nơi các dự án đang được phát triển để tích hợp các nền tảng tiền kỹ thuật số với nỗ lực của nhà nước nhằm kiểm soát hành vi của người dân.23 Và nông dân nên đặt câu hỏi về ý nghĩa của nó khi một công ty như Alibaba, với sự kiểm soát ngày càng tăng đối với thói quen mua sắm của mọi người, đang hợp tác với các công ty chăn nuôi công nghiệp lớn nhất để phát triển trí thông minh nhân tạo cho các trang trại chăn nuôi lợn nhà máy của họ.24

Người trung gian mới

Một lợi ích khác dành cho nông dân từ các nền tảng kỹ thuật số mới nổi này là họ loại bỏ sự phụ thuộc vào “người trung gian”.25 Đúng vậy, nông dân đang tìm ra những cách sáng tạo để sử dụng các nền tảng kỹ thuật số để bán trực tiếp cho người tiêu dùng, đặc biệt là trong đại dịch vi rút COVID-19 hiện nay, cũng có nhiều tiềm năng cho nông dân sử dụng công nghệ kỹ thuật số để tăng cường sức mạnh đàm phán của họ, đặc biệt nếu họ làm như vậy thông qua hợp tác xã hoặc các cơ cấu tập thể khác. Tuy nhiên, ngay cả trong những trường hợp tích cực như vậy, mọi người vẫn cần phải làm công việc “trung gian” là thu thập, phân phối và bán các loại thực phẩm được sản xuất tại nông trại, và ở phần lớn thế giới, công việc đó vẫn được thực hiện bởi hàng triệu thương nhân quy mô nhỏ và những người bán hàng, hầu hết là phụ nữ, bán thực phẩm ở các thị trấn gần đó.

Amazon Go shop. Source: Shinya Suzuki at Flickr

Sẽ thật tuyệt nếu các nền tảng kỹ thuật số có thể được thiết kế để giúp hai cực này – nông dân và các nhà cung cấp nhỏ – giao tiếp và điều phối chuỗi thực phẩm tốt hơn, đồng thời loại bỏ các tập đoàn và tập đoàn tham lam thường nằm ở giữa. Tuy nhiên, điều này không có lợi cho các tập đoàn triển khai các nền tảng nông nghiệp kỹ thuật số ngày nay. Họ sẽ sử dụng các nền tảng kỹ thuật số của mình để tăng sức mạnh định giá của họ đối với nông dân. Và đưa người lao động vào “trung gian” mở rộng của hệ thống lương thực dưới sự kiểm soát của các trung tâm chỉ huy vô hình của họ. Điều này giống với những gì Uber đã làm với taxi hoặc những gì Rappi và iFood đã làm với việc giao hàng tạp hóa và nhà hàng trực tuyến ở Mỹ Latinh. Đặc biệt, những người phụ nữ buôn bán và cung cấp hệ thống thực phẩm sẽ trở thành công nhân viên cho các công ty Big Tech, cũng như người tiêu dùng các sản phẩm tài chính của họ, trả phí cho các giao dịch tiền kỹ thuật số và lãi cho các khoản vay tín dụng vi mô.

Hãy xem xét Twiga Foods, một trong số các công ty khởi nghiệp công nghệ nông nghiệp được tài trợ bởi chương trình 4Afrika của Microsoft.26 Nó được thành lập bởi một học giả Hoa Kỳ, người đang nghiên cứu các thị trường bán buôn của Nairobi, đã bị thuyết phục về tiềm năng kết nối trực tiếp nông dân với các nhà cung cấp nhỏ, và phớt lờ các doanh nghiệp độc quyền khổng lồ. Được sự hỗ trợ của Ngân hàng Thế giới, Microsoft và một số quỹ đầu tư mạo hiểm khác, Twiga Foods đã xây dựng một đội xe tải để cung cấp thực phẩm từ nông dân bên ngoài Nairobi, sau đó được chuyển trực tiếp đến một mạng lưới các nhà cung cấp nhỏ trong thành phố. Tất cả các giao dịch được tổ chức thông qua điện thoại di động, bao gồm thanh toán và được chạy trên nền tảng kỹ thuật số của Microsoft và các dịch vụ đám mây của Azure.27

Twiga Foods Cofounder Grant Brooke. Source: www.1776

Thành công ban đầu của Twiga đã thu hút sự chú ý của các công ty lớn hơn, và đang tìm cách để thâm nhập vào thị trường tiêu dùng đang phát triển của Châu Phi. Goldman Sachs và gia đình người Pháp sở hữu siêu thị Auchan nắm cổ phần lớn trong công ty. Twiga hợp tác với IBM, một nhà cung cấp dịch vụ đám mây hàng đầu khác, để thí điểm chương trình ngân hàng kỹ thuật số với các nhà cung cấp của mình. Và, gần đây nhất, Twiga đã hợp tác với nhà bán lẻ thương mại điện tử hàng đầu của Kenya, nghĩa là Twiga hiện đang bán thực phẩm trực tiếp cho người tiêu dùng; cắt bỏ các nhà cung cấp nhỏ ban đầu nó được thành lập để phục vụ. Twiga cũng cho biết họ có kế hoạch “tận dụng” mạng lưới siêu thị đang phát triển nhanh chóng của Auchan để mở rộng sang Tây Phi.28

Twiga có thể đã tạo ra một số hiệu quả trong hệ thống phân phối thực phẩm của Kenya, nhưng những khoản tiết kiệm đó không được chuyển cho nông dân và người bán hàng. Tác động đáng kể hơn của Twiga là đã cải tiến quá trình phân phối thực phẩm, sử dụng khá nhiều lực lượng lao động tương tự, để cho phép các tập đoàn chen chân vào giữa và kiếm sự giàu có.

Con đường mà các tập đoàn đang định hướng cho lĩnh vực nông nghiệp kỹ thuật số và phân phối thực phẩm gắn liền với sự phát triển bán lẻ lớn hơn. Đại dịch COVID-19 đang thúc đẩy sự chuyển dịch sang bán lẻ trực tuyến cho thực phẩm mà các công ty Công nghệ lớn như Alibaba và Amazon đang tích cực thúc đẩy. Khi các công ty này cố gắng khẳng định mình ở các quốc gia nơi bán lẻ thực phẩm vẫn chủ yếu nằm trong tay các mạng lưới nhà cung cấp nhỏ và thương nhân và / hoặc hệ thống bán buôn do nhà nước quản lý, họ đang quảng cáo mạnh mẽ các nền tảng kỹ thuật số như một lựa chọn tiếp thị thích hợp cho nông dân, đồng thời che giấu tham vọng độc quyền.

Ví dụ, ở Ấn Độ, nơi đã diễn ra một cuộc chiến gay go kéo dài nhiều năm để giữ các chuỗi bán lẻ lớn không hoạt động trong nước, các tập đoàn hiện đang chiếm lĩnh không gian bán lẻ thông qua thương mại điện tử. Walmart thâm nhập vào Ấn Độ vào năm 2016 bằng cách tiếp quản 3,3 tỷ đô la Mỹ đối với công ty khởi nghiệp bán lẻ trực tuyến Jet.com, vào năm 2018, tiếp theo là sự tiếp quản 16 tỷ đô la Mỹ của nền tảng bán lẻ trực tuyến lớn nhất Ấn Độ Flipkart. Amazon không bị bỏ xa. Ngày nay, Walmart và Amazon hiện kiểm soát gần 2/3 lĩnh vực bán lẻ kỹ thuật số của Ấn Độ.

Sự mở rộng của các công ty trong lĩnh vực bán lẻ trực tuyến ở Ấn Độ là mối đe dọa trực tiếp đối với hàng triệu người bán hàng rong, thương nhân nhỏ và nhà bán lẻ, cửa hàng kirana và cửa hàng mẹ và bé. Amazon và Walmart đang sử dụng phương pháp định giá mang tính săn mồi, chiết khấu sâu và các phương thức kinh doanh không công bằng khác để thu hút khách hàng đến với nền tảng trực tuyến của họ. Khi hai công ty tạo ra doanh thu hơn 3 tỷ đô la Mỹ chỉ trong sáu ngày trong một đợt bán hàng rầm rộ của lễ hội Diwali, các nhà bán lẻ nhỏ của Ấn Độ đã kêu gọi tẩy chay mua sắm trực tuyến trong tuyệt vọng.29

Tuy nhiên, nhiều tập đoàn đang đến để có được một phần của thị trường bán lẻ kỹ thuật số đang phát triển của Ấn Độ. Vào năm 2020, Facebook và công ty cổ phần tư nhân khổng lồ KKR có trụ sở tại Hoa Kỳ đã cam kết đầu tư hơn 7 tỷ đô la Mỹ cho Reliance Jio, cửa hàng kỹ thuật số của một trong những cửa hàng bán lẻ lớn nhất Ấn Độ. Khách hàng sẽ sớm có thể mua sắm tại Reliance Jio thông qua ứng dụng trò chuyện của Facebook, WhatsApp.30

Mặc dù mua sắm trực tuyến không phát triển ở Mỹ Latinh như ở một số khu vực khác, nhưng tốc độ tăng trưởng hiện tại của nó là rất lớn. Nó được thúc đẩy bởi sự mở rộng của các ứng dụng giao hàng qua điện thoại di động như “Rappi”, cung cấp nhiều loại dịch vụ, từ thực phẩm đến hiệu thuốc và từ ngân hàng đến sách, chỉ cần đề cập đến một số dịch vụ. Công ty đã chứng kiến ​​sự phát triển phi thường ở Mỹ Latinh, cứ sau 4 hoặc 5 tháng lại nhân rộng quy mô và lan rộng ra 9 quốc gia trong khu vực chỉ trong 5 năm qua. Khẩu hiệu của nó là “Chúng tôi hoạt động vì bạn” và hiện nó được định giá 3,5 tỷ đô la Mỹ. Theo Luis Techera của Rappi Mexico, giá trị chiến lược của họ nằm ở thông tin họ thu thập được về hành vi mua sắm của khách hàng: “Ví dụ như Gillette muốn tung ra một chiếc máy cạo râu mới, họ có thể yêu cầu Rappi tiếp cận 100.000 người đã mua một chiếc Gilette dao cạo trong quá khứ, từ 27 đến 35 tuổi và sống ở một khu vực nhất định ”.31

Hãy coi chừng, hỡi người nông dân: Singapore đang theo dõi!

Năm 2014, Olam có trụ sở tại Singapore, nhà chế biến ca cao lớn thứ ba thế giới, đã ra mắt cái mà họ gọi là Hệ thống Thông tin Nông dân Olam (OFIS) ở Bờ biển Ngà và Ghana. Olam cho biết “công nghệ của họ cho phép nhân viên thực địa khảo sát và ghi lại ngay tại chỗ hàng nghìn trang trại, cảnh quan xung quanh cũng như hoàn cảnh xã hội của nông dân”.

“Dữ liệu – bao gồm quy mô trang trại, vị trí, tuổi của (cây), cơ sở hạ tầng kinh tế, xã hội và y tế, và các hệ thống hỗ trợ sinh thái – được thu thập ở cấp cổng trang trại trên một thiết bị cầm tay bởi nhân viên thực địa được đào tạo của Olam… Nhân viên thực địa Olam thông báo cho nông dân về cách dữ liệu có thể sẽ được sử dụng và đảm bảo với họ rằng mọi dữ liệu cá nhân sẽ chỉ được cung cấp cho nhân viên Olam và những khách hàng được chọn của Olam theo thỏa thuận Điều khoản sử dụng thích hợp và nếu không thì phải đảm bảo sự tin cậy nghiêm ngặt. Sau cuộc họp, người nông dân đồng ý cung cấp thông tin liên quan hoặc chọn không tham gia thỏa thuận. Cơ sở dữ liệu OFIS thuộc sở hữu của Olam International Limited tại Singapore và tất cả các quy trình và giao thức liên quan đến dữ liệu cá nhân đều tuân theo luật hoặc thông lệ của Singapore. GPS được sử dụng rộng rãi để gắn thẻ địa lý vị trí của nông dân, vẽ sơ đồ trang trại và lập bản đồ các điểm cơ sở hạ tầng xã hội chính trong các làng. Dữ liệu từ bản đồ này và các cuộc điều tra nông dân được cung cấp thông qua một ứng dụng hệ điều hành Android vào cơ sở dữ liệu của Olam, sau đó được hiển thị trực quan qua giao diện bản đồ trực tuyến và công cụ vẽ đồ thị phân tích để tạo báo cáo.”32

Olam cho biết họ sử dụng dữ liệu này để giúp nông dân tối đa hóa năng suất của họ và tránh nạn phá rừng. Nó tình cờ bỏ qua bất kỳ đề cập nào về cách nó có thể sử dụng thu thập thông tin này để đẩy giá xuống và tối đa hóa lợi nhuận của mình.

Các nông dân nhỏ ở Ghana và Bờ biển Ngà đang trong cuộc chiến lâu dài với Olam và các thương nhân lớn khác về giá ca cao. Sự bất cân xứng về quyền lực đến mức những nông dân trồng ca cao này kiếm được 1,31 đô la Mỹ mỗi ngày, thấp hơn nhiều so với định nghĩa 1,90 đô la Mỹ của Liên hợp quốc về nghèo cùng cực, với một phần tư trong số đó đến từ các nguồn phi ca cao.33 Vào tháng 10 năm 2019, chính phủ Ghana và Bờ biển Ngà đã thực hiện một số hành động nhằm cải thiện tình hình bằng cách yêu cầu các công ty trả khoản “chênh lệch thu nhập đủ sống” 400 đô la Mỹ một tấn để giúp tăng khoản thanh toán cho nông dân (một bước giảm so với nỗ lực của họ để đặt giá sàn tối thiểu, đã bị các công ty từ chối). Tuy nhiên, hiện tại, Ghana và Bờ biển Ngà cho biết các nhà giao dịch lớn đã phá hoại chương trình, bao gồm cả Olam. Họ nói rằng Olam, nhà chế biến ca cao lớn thứ ba thế giới, đang cố tình giảm lượng mua đậu từ Ghana và Bờ biển Ngà để phá hoại chương trình “chênh lệch thu nhập đủ sống ”.34

Big Tech và trí tuệ nhân tạo kiểm soát việc mua sắm của chúng ta như thế nào

Càng ngày, các nền tảng phân phối thực phẩm lớn càng sử dụng phần mềm trí tuệ nhân tạo (AI) để dự đoán sở thích thực phẩm của chúng ta và khiến chúng ta mua nhiều hơn.

Will Broome là người sáng lập Ubamarket, một công ty ở Anh chuyên sản xuất một ứng dụng mua sắm cho phép mọi người thanh toán các mặt hàng qua điện thoại, lập danh sách và quét sản phẩm để tìm thành phần và chất gây dị ứng. Ông nói: “Hệ thống AI của chúng tôi theo dõi các mẫu hành vi của mọi người thay vì mua hàng của họ và bạn càng mua sắm nhiều thì AI càng biết nhiều về loại sản phẩm bạn thích. “Mô-đun AI được thiết kế không chỉ để làm những việc hiển nhiên, mà còn học hỏi theo thời gian và trở nên có thể đoán trước được”. Ông Broome cho biết: “Với ứng dụng này, chúng tôi nhận thấy rằng lượng hàng hóa trung bình trong giỏ hàng tăng 20% ​​và những người sử dụng ứng dụng này có khả năng quay lại mua sắm ở cửa hàng đó cao hơn gấp ba lần.

Nhà tư vấn bán lẻ Daniel Burke của Blick Rothenberg gọi đây là “chén thánh … để xây dựng hồ sơ khách hàng và gợi ý sản phẩm trước khi họ nhận ra đó là thứ họ muốn”.

Tại Đức, một công ty khởi nghiệp ở Berlin có tên SO1 đang làm những điều tương tự với hệ thống AI dành cho các nhà bán lẻ. Nó tuyên bố rằng số người mua hàng hóa do AI gợi ý nhiều hơn chín lần so với hàng hóa được cung cấp bởi các chương trình khuyến mãi truyền thống, ngay cả khi mức chiết khấu thấp hơn 30%.

Gã khổng lồ trực tuyến Amazon không còn xa lạ với việc thu thập dữ liệu. Nó có rất nhiều thông tin về khách hàng từ việc mua hàng trực tuyến của họ và thông qua các sản phẩm của nó, chẳng hạn như loa Echo Dot tương tác, mà bạn có thể yêu cầu làm mọi việc cho mình. Nó hiện đang chuyển sang bán lẻ vật lý, với các cửa hàng truyền thống được trang bị đầy đủ công nghệ thị giác máy tính hỗ trợ bởi AI. Điều đó có nghĩa là, trong các cửa hàng tạp hóa Amazon Go của họ hiện đang hoạt động tại 27 địa điểm ở Hoa Kỳ, mọi người có thể mua sắm mà không cần tương tác với bất kỳ một ai. Họ chỉ cần vuốt điện thoại thông minh của mình trên máy quét khi vào siêu thị, chọn thứ họ muốn mua và sau đó bước ra ngoài. Tất nhiên, AI đang theo dõi và gửi cho bạn một hóa đơn sau đó.

Vào năm 2017, khi Amazon mua Whole Food Markets, một mạng lưới tạp hóa thực phẩm hữu cơ lớn với hơn 400 cửa hàng trên khắp nước Mỹ, nó đã khiến ngành này phải rùng mình. Amazon muốn bạn mua trực tuyến nhưng không quan tâm đến việc bạn muốn mang đồ ăn về nhà hay mua từ cửa hàng; họ có thể làm cả hai ngay bây giờ. Không còn nghi ngờ gì nữa, họ sẽ sớm thúc đẩy bạn những thứ cần mua, dựa trên sở thích của bạn mà họ đã lưu trữ trong cơ sở dữ liệu khổng lồ của họ.

Theo nhóm nghiên cứu Gartner, hơn 3/4 các nhà bán lẻ lớn trên thế giới đã có hệ thống AI hoặc có kế hoạch lắp đặt chúng trong thời gian ngắn. Nhà phân tích Sandeep Unni cho biết đại dịch toàn cầu đã đẩy nhanh xu hướng này vì nó đã thay đổi đáng kể thói quen của người tiêu dùng.

Tất cả điều này nghe có vẻ hay và thuận tiện đối với những khách hàng quan tâm đến vấn đề này, nhưng đối với các tập đoàn thì điều này còn tốt hơn khi mọi người có xu hướng mua nhiều hơn như một phản ứng với động cơ được cá nhân hóa. Ngoài ra, mối quan tâm nghiêm trọng nảy sinh khi hồ sơ cá nhân hóa liên kết với mua sắm điện tử trở thành xu hướng chủ đạo. Ai kiểm soát lượng dữ liệu khổng lồ đang được thu thập, ai sở hữu nó và những gì đang được thực hiện với nó? “Trải nghiệm khách hàng đang nhanh chóng trở thành đơn vị tiền tệ mới”, Gartner.35 tuyên bố. Vì vậy, sở thích của bạn có thể đã được bán ở đâu đó cho người trả giá cao nhất. Điều gì sẽ xảy ra nếu hồ sơ của mọi người dựa trên chủng tộc, địa vị kinh tế xã hội hoặc giới tính? Và điều gì sẽ xảy ra với các cửa hàng thực phẩm nhỏ và chợ địa phương không đủ khả năng tham gia vào trí tuệ nhân tạo? (Nguồn: https://www.bbc.com/news/technology-54522442)

Làm cho nông nghiệp kỹ thuật số hữu ích với con người?

Nông dân, cả quy mô nhỏ và lớn, đều đã và đang sử dụng các công nghệ kỹ thuật số mới. Khi quảng cáo được đưa ra “có nhiều cách mà những công nghệ này có thể được sử dụng để làm cho hệ thống thực phẩm tốt hơn cho mọi người. Ai có thể chống lại việc nông dân tìm hiểu thêm về độ phì nhiêu của đất và sức khỏe của cây trồng bằng một ứng dụng trên điện thoại của họ? Hay các dịch vụ cung cấp kết nối trực tiếp hơn với thị trường và người tiêu dùng để bán sản phẩm?” Vấn đề là ai kiểm soát dữ liệu và ai đưa ra lời khuyên? Đây là câu hỏi quan trọng hàng đầu về mức độ an toàn của các hệ thống đang phát triển này đối với người dùng và cách chúng có thể tạo điều kiện cho sự thông đồng của công ty, trốn thuế và các tội phạm khác. Ngoài những vấn đề này, chúng ta cũng cần giải quyết tác động của chính các công nghệ kỹ thuật số và cách chúng ảnh hưởng đến kiến ​​thức và thực hành của nông dân địa phương.

Có khá nhiều sáng kiến ​​nhằm phá vỡ sự phụ thuộc vào công nghệ cao và các dịch vụ kỹ thuật số do doanh nghiệp kiểm soát hiện đang được thúc đẩy bởi nông dân. Một là “FarmHack”, một cộng đồng nông dân trên toàn thế giới xây dựng và sửa đổi các công cụ của họ cũng như chia sẻ thông tin về vấn đề này một cách tự do trực tuyến. Một số công ty CNTT mới đang thúc đẩy sự chuyển hướng sang trao đổi thông tin và nghiên cứu dựa trên nguồn cộng đồng, không độc quyền, không chỉ trong cộng đồng địa phương mà với các nhà sản xuất và chế biến nhỏ đang đối mặt với các điều kiện tương tự trên khắp thế giới, chẳng hạn về các kỹ thuật kiểm soát dịch hại.36

Trong thập kỷ qua, nhiều mạng lưới giữa nông dân với nông dân đã mọc lên trên khắp thế giới để chia sẻ thông tin và lời khuyên, nhiều người trong số họ sử dụng các công cụ kỹ thuật số để giao tiếp. Một ví dụ gần đây về cách nông dân sử dụng các công cụ kỹ thuật số để đưa sản phẩm của họ đến tay người tiêu dùng là khi cuộc khủng hoảng COVID-19 dẫn đến các kênh phân phối thực phẩm chính thức bị cắt. Ở nhiều nơi trên thế giới, nông dân đã trực tuyến thông qua các phương tiện truyền thông xã hội hoặc các công cụ thương mại điện tử để tổ chức các thị trường thay thế. Ở Karnataka, Ấn Độ, nông dân bắt đầu sử dụng Twitter để đăng video về sản phẩm của họ và kết nối với người mua. Những người khác đã phục hồi các hệ thống trao đổi hàng truyền thống, để khắc phục tình trạng thiếu tiền mặt và khớp cung với cầu.37

Ở Brazil, với việc đóng cửa các chợ ngoài trời và tập trung phân phối thực phẩm vào các siêu thị lớn – nơi mà các hộ nông dân nhỏ không có quyền vào trực tiếp – thì phong trào nông dân nhỏ MPA đã tổ chức một hệ thống phân phối với hợp tác xã lái xe taxi và một nhóm người tiêu dùng. Hệ thống này hoạt động kỹ thuật số thông qua WhatsApp và một trang web với thực đơn hàng tuần gồm các mặt hàng có sẵn. Ngày nay, ứng dụng “infobasket” đạt trung bình 300 giỏ thực phẩm hàng tuần, đặc biệt là thực phẩm tươi sống, tiếp cận khoảng 3.000 người tiêu dùng ở Rio de Janeiro và các vùng lân cận.38 Khoảng 40 “Đơn vị Sản xuất Nông dân” tổ chức hậu cần.

Đây là tất cả các sáng kiến ​​xuất sắc được định hướng tại địa phương xứng đáng được chúng tôi hỗ trợ đầy đủ. Câu hỏi đặt ra là liệu họ có thể chịu được sự tấn công dữ dội của các nền tảng và dịch vụ mà các tập đoàn hiện đang phát triển và tung ra, vốn đều rất thiên về nông nghiệp công nghiệp. Như chúng ta đã thấy trong báo cáo này, họ ưu tiên sử dụng hóa chất và máy móc đắt tiền, cũng như sản xuất hàng hóa cho người mua là doanh nghiệp không phải thị trường địa phương. Họ khuyến khích tập trung quyền lực và đồng nhất, dễ bị lạm dụng và độc quyền. Như vậy, chúng sẽ chỉ khiến chúng ta lún sâu hơn vào nhiều cuộc khủng hoảng đang ảnh hưởng đến hệ thống lương thực toàn cầu.

Cần phải chống lại sự tiếp quản của doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp kỹ thuật số ở mọi nơi. Để điều này xảy ra, các nhà sản xuất thực phẩm (nông dân, ngư dân, người bán lẻ nhỏ, người bán thức ăn đường phố, công nhân nông trại và những người khác) cần hợp tác với những người khác để phá vỡ sức mạnh của Big Tech và các tỷ phú đằng sau chúng và đấu tranh cho một tầm nhìn khác; một tầm nhìn dựa trên sự tham gia dân chủ và đa dạng vào việc sản xuất và chia sẻ kiến ​​thức và thông tin.

Bảng 1: Các công ty và tổ chức đang bước chân vào nông nghiệp số

Sự can thiệp của các công ty công nghệ số lớn nhất thế giới đang nhảy vào nông nghiệp số
Microsoft
  • Phát triển dự án FarmBeats cung cấp một loạt các công nghệ được kiểm soát bởi công nghệ điện toán đám mây của Microsoft dành cho canh tác dựa trên dữ liệu với khả năng theo dõi và phân tích các điều kiện đất, nước, cây trồng, thời tiết và khí hậu.
  • Sáng kiến Microsoft 4Afrika cùng với AGRA để xây dựng phương án sử dụng công nghệ cho nông nghiệp tại Kenya, Nigeria, Rwanda, Ghana, Tanzania, Uganda, Malawi và Ethiopia.
Apple
  • Hợp tác với Agworld để phát triển canh tác chính xác; Apple watch hoạt động để tập trung quản lý trang trại cung cấp thông tin nông học và lịch sử cây trồng của đồng ruộng; tóm lược nhanh về tài chính của trang trại; thông báo với các khuyến nghị của các nhà nông học trang trại; và đưa thông tin khi cánh đồng đã sẵn sàng để thu hoạch. Đồng hồ Apple Agworld có sẵn tại Mỹ, Úc, New Zealand, Nam Phi và Chile.
  • Apple cũng tung ra ứng dụng Resolution, một phần mềm quản lý trang trại dựa trên công nghệ đám mây chứa bản đồ trang trại để ghi lại và lưu trữ các sự kiện hoặc nhiệm vụ hàng ngày trong trang trại.
Amazon
  • Mua lại WholeFood với giá 16 tỷ USD và đầu tư hơn 500 triệu USD vào kho thực phẩm ở Ấn Độ và Úc.
  • Amazon Web Service (AWS) cung cấp công nghệ nông nghiệp chính xác để tích hợp dữ liệu nông nghiệp trên toàn cầu. Người dùng AWS bao gồm Indian Farmers Fertiliser Cooperative Limited (IFFCO), dự án WeFarm tại châu Phi, và Yanmar Nhật Bản với Smart Greenhouse.
  • Farmobile giúp nông dân thu thập và giải thích dữ liệu trang trại và kiếm tiền từ đó.
Facebook
  • Đã đầu tư 5,7 tỷ đô la Mỹ vào Reliance Jio, nhà điều hành mạng di động lớn nhất của Ấn Độ. Jio đã ra mắt ứng dụng di động lấy nông dân làm trung tâm, Jio Krishi, vào năm 2020. Nó cung cấp cho các nông hộ nhỏ lời khuyên về các kỹ thuật canh tác chính xác và hỗ trợ họ đưa ra các quyết định dựa trên dữ liệu về những thứ như trồng trọt, tưới tiêu và kiểm soát dịch hại.
Google
  • Bản đồ Trái đất được phát triển cùng với nền tảng không gian địa lý chung tay (Hand-in-han) của FAO cho công cụ dữ liệu lớn về thông tin khí hậu, môi trường và nông nghiệp
Alibaba
  • Dẫn đầu thương vụ sáp nhập bán lẻ thực phẩm ngoại tuyến và trực tuyến với khoản đầu tư 12,7 tỷ đô la Mỹ vào các cửa hàng thực và đang trong quá trình mua lại nhà điều hành bán lẻ Auchan của Pháp với giá 3,6 tỷ đô la Mỹ khác.
  • Mua lại 57% cổ phần của Milk New Zealand Dairy để đảm bảo hơn 9.500 lít sữa hàng tuần bán trực tuyến cho Trung Quốc.
Các tập đoàn hóa chất nông nghiệp lớn nhất thế giới tham gia vào nông nghiệp kỹ thuật số 
Syngenta/ ChemChina
  • Syngenta mua Cropio vào năm 2019, một công ty nền tảng kỹ thuật số, để thúc đẩy công việc của mình theo hướng nông nghiệp kỹ thuật số. Kết hợp lại, hơn 40 triệu ha trên toàn cầu sẽ được quản lý bằng công cụ kỹ thuật số Syngenta và được lên kế hoạch tăng gấp đôi vào cuối năm 2020.
Bayer/Monsanto
  • Bayer sở hữu Climate FieldView, nhờ công của Monsanto và Climate.com mà họ đã mua cách đây vài năm.
BASF
  • BASF sở hữu Xarvio: giúp xác định cỏ dại, bệnh tật, côn trùng, vv trên đồng ruộng và dự đoán khi nào chúng trở thành vấn đề và tư vấn khi nào nên phun hoặc bón phân.
  • BASF đang thiết lập mộtđầu tư chung với gã khổng lồ công nghệ Bosch để thúc tiến canh tác kỹ thuật số.
Corteva
  • Corteva sở hữu Granular “Từ từng hạt giống đến từng cánh đồng, Granular cung cấp cho bạn công cụ để đáp ứng những thách thức trong toàn bộ hoạt động của bạn”
FMC
  • FMC Corp. đã tuyên bố khởi chạy Arc farm intelligence, một nền tảng nông nghiệp chính xác độc quyền mà họ tuyên bố cho phép người trồng và cố vấn dự đoán chính xác hơn áp lực dịch hại trước khi nó trở thành vấn đề.
Các tổ chức quốc tế can thiệp vào nông nghiệp số 
AGRA
  • Microsoft hợp tác với AGRA để hỗ trợ chuyển đổi số trong nông nghiệp. Một phần trong sáng kiến 4Afrika của Microsoft. Vanessa Adams, Phó chủ tịch, Đối tác chiến lược và Trưởng nhóm tại AGRA cho biết: “Chúng tôi đánh giá rất cao cơ hội thu hút sự hỗ trợ kiến trúc kỹ thuật số của Microsoft trên các hệ sinh thái kỹ thuật số và nền tảng dữ liệu lớn.”
CGIAR
FAO
  • Google và FAO khởi tạo công cụ Dữ liệu lớn mới dành cho tất cả. Tổng Giám đốc FAO QU Dongyu cho biết: “Tôi tin rằng việc chuyển đổi hệ thống thực phẩm của chúng tôi để cung cấp thức ăn cho thế giới sẽ đạt được thành tựu bằng nông nghiệp kỹ thuật số.”
World Bank
  • Ngân hàng Thế giới tài trợ cho nhiều sáng kiến canh tác kỹ thuật số. Lợi ích của họ: “Các công nghệ kỹ thuật số có thể giảm đáng kể chi phí liên kết người bán và người mua; giảm bất bình đẳng trong tiếp cận thông tin, kiến thức, công nghệ và thị trường; giúp nông dân đưa ra quyết định chính xác hơn về quản lý tài nguyên bằng cách cung cấp, xử lý và phân tích lượng dữ liệu ngày càng tăng nhanh hơn; và có khả năng làm giảm kinh tế quy mô trong nông nghiệp, do đó làm cho các nhà sản xuất quy mô nhỏ cạnh tranh hơn.”

Dịch: S’Hunter

Nguồn: Grain

CHÚ THÍCH:
1 Emiko Terazono, “Vertical farming: hope or hype?” Financial Times, 31 October 2020: https://www.ft.com/content/0e3aafca-2170-4552-9ade-68177784446e ; Data on FDI is from FAOSTAT: http://www.fao.org/faostat/en/#data/FDI
2 In 2016, GRAIN staff visited Fujitsu’s operations outside of Hanoi.
3 Pat Mooney, “Too big to feed,” IPES, 2017: http://www.ipes-food.org/_img/upload/files/Concentration_FullReport.pdf. The ETC Group has done excellent reports on corporate concentration in the food and technology sectors, as well as on issues related to digitalisation of the food system. See: https://www.etcgroup.org/
4 “Azure FarmBeats”, accessed November 2020 https://www.microsoft.com/en-in/campaign/azure-farmbeats/#anchor-2
5 Precision Planting, “FieldView plus frequently asked questions”, accessed November 2020, https://cloud.precisionplanting.com/fv/faq
6 IPES-Food, “Too big to feed : Exploring the impacts of mega-mergers, concentration, of power in the agri-food sector”, 2017, http://www.ipes-food.org/_img/upload/files/Concentration_FullReport.pdf
7 Bruce Upbin, “Monsanto Buys Climate Corp For $930 Million”. Forbes, 2 October 2013. https://www.forbes.com/sites/bruceupbin/2013/10/02/monsanto-buys-climate-corp-for-930-million/?sh=47e57d69177a
8 Climate Fieldview: https://climate.com/
9 Xarvio Digital Farming Solutions: https://www.xarvio.com/global/en.html
10 Syngenta, “Syngenta acquires Cropio”, 2 September 2019, https://www.syngenta.com/en/company/media/syngenta-news/year/2019/syngenta-acquires-cropio
11 Yara, “Solutions and tools for modern farming”, https://www.yara.com/crop-nutrition/products-and-solutions/precision-farming/
12 Rosa Luxembourg Stiftung, “False promises: The alliance for a green revolution in Africa (AGRA)”, July 2020
13 “Microsoft reaffirms its commitment to the Alliance for a Green Revolution in Africa to support digital transformation in agriculture”, 20 September 2020, https://news.microsoft.com/en-xm/2020/09/22/microsoft-reaffirms-its-commitment-to-the-alliance-for-a-green-revolution-in-africa-to-support-digital-transformation-in-agriculture/
14 AGRA, “AGRA Covid-19 situation report”, 29 May 2020. https://agra.org/wp-content/uploads/2020/06/Sit_Rep_May_29.pdf
15 “Digital Agriculture: Farmers in India are using AI to increase crop yields”, 7 November 2017,
https://news.microsoft.com/en-in/features/ai-agriculture-icrisat-upl-india/; CGIAR Platform for big data in agriculture, “webinar on scaling in practice”, 10 November 2020, https://bigdata.cgiar.org/blog-post/webinar-scaling-in-practice/
16 “The world’s first services marketplace for smallholder agriculture”, https://www.climate-edge.com/
17 Ryan Loftus, “The future of farming: The start-up digitizing agriculture in developing nations”, https://www.kaspersky.com/blog/secure-futures-magazine/climate-edge-agriculture-technology/28968/
18 “Meet Arifu, the social enterprise that uses technology to empower the BoP!”, 10 June 2018, https://medium.com/@benandalex/meet-arifu-the-social-enterprise-providing-education-without-borders-8bd52e13c5a5
19 Gianluca Iazzolino, “Harvesting data: Who benefits from platformization of agricultural finance in Kenya?”, 29 March 2019, https://developingeconomics.org/2019/03/29/harvesting-data-who-benefits-from-platformization-of-agricultural-finance-in-kenya/
20 Duncan Miriri, “Credit from Safaricom’s farming app sows seeds of change in Kenya”, Reuters, 15 June 2020, https://ca.reuters.com/article/idUSL8N2DH3EW
21 Fernanda Bompan and Álvaro Campos, “Volume diário de transações no Pix surpreende e já ultrapassa R$ 50 milhões,” Valor, 12 November 2020: https://valor.globo.com/live/noticia/2020/11/12/pix-ja-teve-135-mil-transacoes-em-um-unico-dia-diz-vilain-da-febraban.ghtml
22 Sun Yu, “China’s banking regulator signals tougher fintech antitrust laws,” Financial Times, 11 November 2020: https://www.ft.com/content/843b3f60-292b-431f-a94c-93c78bc72bae
23 Nicole Kobie, “The complicated truth about China’s social credit system,” Wired, 7 June 2019: https://www.wired.co.uk/article/china-social-credit-system-explained
24 Xiaowei Wang, “Behind China’s ‘pork miracle’: how technology is transforming rural hog farming”, Guardian, 8 October 2020: https://www.theguardian.com/environment/2020/oct/08/behind-chinas-pork-miracle-how-technology-is-transforming-rural-hog-farming
27 “Kenyan agriculture and logistics company unlocks market access across the country,” Microsoft website, 22 July 2020: https://customers.microsoft.com/en-ca/story/832373-twiga-foods-professional-services-microsoft365-en-kenya
28 “Twiga Foods entices France’s richest family”, 12 June 2019, https://www.dhahabu.co.ke/2019/06/12/twiga-foods-entices-frances-richest-family/
29 GRAIN, “Black Diwali: E-commerce eats away at the livelihoods of small retailers”, 26 November 2019, https://www.grain.org/en/article/6362-black-diwali-e-commerce-eats-away-at-the-livelihoods-of-small-retailers
30 TechCrunch, “Reliance and Facebook pilot JioMart grocery shopping on WhatsApp”,
31 “Más que tu dinero, a Rappi le interesan tus datos”, Forbes Mexico, January 6, 2020. https://www.forbes.com.mx/mas-que-tu-dinero-a-rappi-le-interesan-tus-datos/
32 Zoe Maddison, “Olam Farmer Information System (OFIS): improving smallholder productivity and livelihoods”, in FAO and ITU, “E-agriculture in Action: Big Data for Agriculture,” 2019: https://www.itu.int/en/ITU-D/ICT-Applications/Documents/Publications/Big%20Data%20for%20Agriculture.pdf
33 Terry Slavin, “Extreme poverty still fuelling deforestation from cocoa in West Africa’’, Reuters, 10 March 2020: https://www.reutersevents.com/sustainability/extreme-poverty-still-fuelling-deforestation-cocoa-west-africa
34 Isis Almeida et al., “Chocolate war: Hershey, Mars accused of trying to undermine cocoa farmers’ pay,” Los Angeles Times, 1 December 2020: https://www.latimes.com/business/story/2020-12-01/chocolate-war-cocoa-growers-hershey-mars-ghana-ivory-coast
35 Gartner, “Gartner Predicts At Least Two Top Global Retailers Will Establish Robot Resource Organizations to Manage Nonhuman Workers By 2025” 4 February 2020. https://www.gartner.com/en/newsroom/press-releases/2020-02-04-gartner-predicts-at-least-two-top-global-retailers-wi
37 GRAIN, “Millions forced to choose between hunger or Covid-19”, May 2020. https://grain.org/e/6465
38 Cesta camponesa de alimentos saudáveis: http://www.cestacamponesa.com.br/estatica/index.php